Do poprawnego działania strony wymagane jest włącznenie obsługi javascript. Zmień to w opcjach Twojej przeglądarki i odśwież stronę.
Setna rocznica urodzin św. Jana Pawła II
niedziela, 17 maja 2020
Nie znaleziono zdjecia
Modlitwa Jana Pawła II przy Pomniku Poległych Stoczniowców. Zdjecie z okładki "Pomerani" nr 8, 1987 r. fot. Zbigniew Kosycarz

“Drodzy bracia i siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o waszej tożsamości.” – Tymi słowami św. Jan Paweł II zwrócił się do mieszkańców naszego regionu 11 czerwca 1987 r. na Skwerze Kościuszki w Gdyni, podczas swojej trzeciej wizyty w Polsce oraz pierwszej na Pomorzu.

Zdania wypowiedziane przez Jana Pawła II nie były przypadkowe, miały rozbudzić samoświadomość Kaszubów. Papież dobrze znał tych, do których się zwracał. W 1953 roku jako młody ksiądz wraz ze swoimi studentami odbył pieszą pielgrzymkę po kaszubskiej ziemi. Odwiedził m.in. Kartuzy, Kalwarię Wejherowską, a także sanktuaria maryjne w Swarzewie i Sianowie. Był także w Piaśnicy, gdzie modlił się przy zbiorowym grobie kapłanów. Później wielokrotnie odwiedzał Pomorze przy okazji spływów kajakowych Brdą czy Słupią. Poznał też podstawowe zwroty w języku kaszubskim, a o Kaszubach mawiał: "Dobri lëdze i piãkné stronë".

Liczną grupę wiernych podczas wspomnienej Mszy św. w Gdyni stanowili właśnie Kaszubi. Pielgrzymi z Nordy przynieśli ze sobą figurę Królowej Polskiego Morza i Opiekunki Kaszubskich Rybaków - Matki Boskiej Swarzewskiej, a kaszubska mowa zabrzmiała podczas modlitwy powszechej, kiedy to modlono się m.in. “za wierny lud kaszëbsczi” oraz w homilii Ojca Świętego, który podkreślał przywiązanie Kaszubów do wiary ojców.

“Wiem, że Kaszubi zawsze byli i pozostali wierni Kościołowi. Tu, na Kaszubach, w okresie Reformacji i w okresie rozbiorów, obrona katolicyzmu złączyła się nierozerwalnie z obroną polskości. W latach przed pierwszą wojną światową duchowni zapoczątkowali ożywioną pracę samokształceniową i spółdzielczą wśród rybaków i chłopów kaszubskich, mającą na celu obronę przed germanizacją. Także świeccy działacze kaszubscy łączą obronę polskości z religią. Słynny Antoni Abraham często zaczynał rozmowę od słów: „Jeśli jesteś Polakiem i wierzysz w Boga...” Ten sam motyw przewija się w twórczości wybitnych kaszubskich poetów. Hieronim Jarosz Derdowski napisał w jednym z utworów: „Czujce tu ze serca toni skład nasz apostolści: Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polści” (O panu Czorlińscim, co do Pucka po sece jachoł); on też kończy refren hymnu kaszubskiego tak dobrze nam znanymi słowami: „My trzymamy z Bogiem!” Aleksander Majkowski mawiał: „Z Polską łączą nas krew, dzieje i Kościół jeden.”

W swoim wystąpieniu papież-Polak nawiązał także do bardzo żywych wówczas w pamięci wydarzeń na Wybrzeżu z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiatych XX w.: “w imię przyszłości człowieka i ludzkości trzeba było wypowiedzieć to słowo „solidarność”. Dziś płynie ono szeroką falą poprzez świat, który rozumie, że nie możemy żyć wedle zasady: „wszyscy przeciw wszystkim”, ale tylko wedle zasady: „wszyscy z wszystkimi”, „wszyscy dla wszystkich”. To słowo zostało wypowiedziane tutaj, w nowy sposób i w nowym kontekście. I świat nie może o tym zapomnieć. To słowo jest waszą chlubą, ludzie polskiego morza. Ludzie Gdańska i Gdyni, Trójmiasta, którzy żywo macie w pamięci wydarzenia lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. (…) Tu, nad brzegiem Bałtyku, wypowiadam więc i ja to słowo, tę nazwę „solidarność”, ponieważ należy ono do stałego przesłania społecznej nauki Kościoła."

Dar Kaszubów dla Jana Pawła II, przekazany w Gdyni w 1987 r. - ceramika przedstawiająca mapę Kaszub, podtrzymywaną przez dwa gryfy.

Po zakończeniu uroczystości w Gdyni, jeszcze tego samego dnia Jan Paweł II spotkał się z przedstawicielami Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Katedrze Oliwskiej w Gdańsku, miejscu pochówku jej fundatorów - książąt kaszubskich. Krótką relację z tego niezwykłego wydarzenia znaleźć można w sierpniowym numerze “Pomeranii” z 1987 r. Czytamy w niej m.in.: “Ojciec Święty, choć czasu nie było wiele, rozmawiał z wieloma uczestnikami spotkania, m.in. z prezesem ZG – Józefem Borzyszkowskim, z artystą-rzeźbiarzem Wawrzyńcem Sampem, scenografem Marianem Kołodziejem czy reporterem Adamem Kinaszewskim. Prezes Oddziału Gdańskiego ZK-P, członek kolegium “Pomeranii” Jerzy Samp podziękował Ojcu Świętemu za słowa skierowane ubiegłego wieczora do Kaszubów, w Gdyni. Papież zapytał, czy aby jego kaszubszczyzna była dobra i życzył, by Kaszubi dalej trzymali się tak dzielnie.”

Kaszubskich akcentów nie zabrako także następnego dnia (12 czerwca) podczas Mszy św. z udziałem Jana Pawła II w Gdańsku–Zaspie. Przedstawiciele Zrzeszenia wręczyli Papieżowi fragment Pisma Świętego w języku kaszubskim, przetłumaczony przez Eugeniusza Gołąbka. Do historii przeszedł ołtarz papieski, który stanął wówczas na Zaspie. Autorem jego projektu był Mariana Kołodzieja, scenograf Teatru "Wybrzeże". Wizja artysty przybrała formę niedokończonego statku, „okrętu Kościoła”, z trzema masztami-krzyżami oraz mostkiem kapitańskim, z którego Papież pożegnanie przmówienie, kończące wizytę w Gdańsku. 

Papież Jan Paweł II, ołtarz na gdańskiej Zaspie. 12.06.87

Ołtarz na gdańskiej Zaspie. fot. Zbigniew Kosycarz / archiwum KFP

Relację z wizyty Jana Pawła II w Gdyni i Gdańsku w 1987 r. przeczytać można w sierpniowej “Pomeranii” z 1987 r., w artykule Edmunda Szczesiaka pt. “Podniesienie”. W numerze zamieszczono także homilię Ojca Świętego, wygłoszoną na Skwerze Kościuszki, 11 czerwca 1987 r.  (“Pomerania”, 1987, nr. 8.pdf).

Na kolejną wizytę Jana Pawła II mieszkańcy Pomorza czekać musieli aż do roku 1999. Podczas VII pielgrzymki do Polski papież odwiedził aż 21 miejscowości. Wizytę w ojczyźnie rozpoczął w Gdańsku. Podczas powitalnego przemówienia na gdańskim lotnisku, 5 czerwca 1999 r. po raz kolejny, podobnie jak 12 lat wcześniej w Gdyni, odniósł się do najnowszych dziejów Pomorza, wskazując na wielki udział mieszkanców regionu w tworzeniu historii Polski i Europy. - “Raduję się, że to pielgrzymowanie po ojczystej ziemi rozpoczyna się w Gdańsku, w mieście, które weszło na zawsze w dzieje Polski, Europy, a może nawet i świata. Tu bowiem w sposób szczególny dał się słyszeć głos sumień wołających o poszanowanie godności człowieka, zwłaszcza człowieka pracy, głos wołający o wolność, o sprawiedliwość i o międzyludzką solidarność. To wołanie obudzonych sumień zabrzmiało tak potężnie, że otworzyło przestrzeń upragnionej wolności, która stała się i pozostaje nadal dla nas wielkim zadaniem i wyzwaniem na dzisiaj i na przyszłość. To tu właśnie rodziła się nowa Polska, którą dzisiaj tak bardzo się cieszymy i z której jesteśmy dumni.”

Procesja Kaszubów z darami, Sopot 1999 r.

Tego samego dnia Ojciec Święty udał się także do Sopotu, gdzie odprawił mszę na Hipodromie. Projekt ołtarza ponownie wykonał Marian Kołodziej. Do udziału w jego tworzeniu Kołodziej zaprosił artystów ludowych z Pomorza, którzy wykonali figury świątków i krzyże, ustawione potem w bocznych częściach ołtarza. Podczas mszy św. odprawionej z okazji tysiąclecia kanonizacji świętego Wojciecha, Jan Paweł II zwrócił się bezpośrednio do rdzennych miszkańców Pomorza, słowami – “pozdrawiam Kaszubów, lud kaszubski. Odwiecznych gospodarzy tej pomorskiej ziemi. Do was przemawiałem w Gdyni w czerwcu 1987 roku. Pragnę was jeszcze zachęcić, abyście nadal strzegli swojej tożsamości, pielęgnując więzi rodzinne, pogłębiając znajomość swojego języka i starając się przekazywać swą bogatą tradycję kaszubską młodemu pokoleniu. Trzymajcie z Bogiem zawsze.”

Do kolejnego spotkanie Kaszubów z Janem Pawłem II doszło w 2004 roku. Tym razem 160 przedstawicieli naszego regionu udało się do Stolicy Piotrowej. Główną intencją pielgrzymki była prośba o przyspieszenie procesu beatyfikacji kaszubskiego biskupa Konstantego Dominika. W watykańskiej Bazylice św. Piotra po raz pierwszy w jej historii odprawiono wówczas nabożeństwo z elementami liturgii w języku kaszubskim.

Delegacja kaszubska podczas audiencji u Jana Pawła II w Watykanie, w 2004 r.

NAJNOWSZE ARTYKUŁY
© Copyright 2005 - 2020 Portal Regionalny kaszubi.pl
Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
Projekt graficzny: Iselin
Webmaster: Łukasz Makurat
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Kliknij na to powiadomienie, aby je zamknąć.