Do poprawnego działania strony wymagane jest włącznenie obsługi javascript. Zmień to w opcjach Twojej przeglądarki i odśwież stronę.
Znajôrz kaszëbsczi lëteraturë
środa, 27 maja 2020

W drëdżim tidzeniu maja na facebook'ù Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô rëgnął kònkùrs dlô ùczniów klasów I-III i IV-VIII. Dzôtczi miałë za zadanié wëzgòdnąc titel i aùtora pòdónëch wëjimków lëteracczich dokazów. Baro sã ceszimë, że tak wiôldżé karno ùczniów wzãło ùdzél w naszim kònkùrsu. Bóg zapłac! 

54 òsobë z klasów I-III
32 òsobë z klasów IV-VIII

 

Terô jesmë ju fest zycher, że mómë na Kaszëbach nôlepszich znajôrzów kaszëbsczi lëteraturë! 

 

"Nigdë do zgùbë nie przińdą Kaszëbë"

 

Dobiwcowie: 

 

I - III

Paweł S. ze Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi im. Leśników Polskich w Przerytem

Maria T. ze Szkoły Podstawowej w Łebuni

Zofia S. ze Szkoły Podstawowej w Gowidlinie

Lena W. ze Szkoły Podstawowej w Łebnie

Zuzanna K. ze Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Ostrowitem

 

IV - VI

Agata G. ze Szkoły Podstawowej w m. Starkowo gm. Trzebielino

Tomasz M. z ZKiW w Dzierżążnie

Dominik S. z ZKiW w Dzierżążnie

Julia P. z Kościerzyny

Szczepan M. z Kościerzyny 

 

Kònkùrsowé wëjimczi:

 

I-III


"W naszim ògródkù
jabłónka rosce,
czerwioné jabùszka mô.
Pòmôgóm tatkòwi je zrëwac,
chãtno je pózni zjém.
Jabùszkò reno,
jabùszkò na dobranoc,
bò w nim witaminczi są.
Dlôte jédz jabùszka kòżdi dzéń!"


"[...]
Réga aùtków z pòlëcë wzérô
Graje radio, chtos fejno spiéwô
Mëma z kùchni na pôłnié wòłô
Tatk naprôwiô bracynë kòło...

Czej do spaniô miesąc mie rôczi
A do łóżka òsta dwa kroczi
Jedna lampka le łiskô òczkã
Knypsnã. Cemno. Légóm na bòczkù..."


"Wadzëła sã strzoda z czwiôrtkã,
Chto z nich lepszé mdze miec wiodro.
„Żëjã z zgòdze z swiãtim Piotrã -
Rzekła strzoda -
Bãdze słuńce. Pszczołë do mie przińdą z miodã”.
Na to rozgòrzony czwiôrtk:
„Twój miód nie mdze grosza wôrt.
Biôj précz, strzoda z zmiartim miodã,
Do mie pszczołë przińdą z złotã".
[...]."


"Dosc dobrze gò znają
midzë lasã a gajã
na smùżkù kòl rzmë
dze roscą krze.
Pitôł sã môłégò ptôszka
z czerwionym brzëszkã,
czemù nie seje i nie òrze,
czemù piãkno spiewac mòże.
[...]
Chcôł wiedzec òd cëchòscë,
czë takô cëchô je òd małoscë;
w nym bùmsnãło – tup, tup, tup,
a zajk miksnął – cup, cup, cup."


"Hej, dzéwczãta, knôpicë!
W lese kwiôtczi rozkwitłë.
Tam we wiłozach jich całô rzma
Gdze przed sztërkã zëma panowa
A wej terô smieje zymk.
A wej terô smieje zymk.
Pòjmë chùtkò w las ë w gôj,
Bò snôżi nadchôdô môj.
W lese czëc je głosë kùkówczi,
Chłoscą nas zeloné wietewczi.
Na rozgracjã wòłô nas
Rozwòniony, swiéżi las.
[...]"


"Chôdóm w lese westrzód drzéw,
Błąkając pò rzmach i grzëpach.
Trzôsk na dole – wësok w czëpach
Jeden spiéw, przesnôżi spiéw.
Hewò jinszi widzã swiat,
Jiże z dala jem òd lëdzy,
Jiże mësla mòja chòdzy
W dôwnëch dzejach przódë lat."

 

IV-VIII


"Nie była to zwykła walka. Starszy nie chciał pozwolić, by pokonał go jakiś młokos. Młody miał już dosyć ustępowania starszemu i uznał, że czas mu pokazać, kto tu jest silniejszy. Od szarpaniny szybko przeszli do tarzania się w piachu, a potem w ruch poszły pięści. Następnie obydwaj zaczęli wyrywać drzewa i walczyć nimi jak maczugami. Grube pnie trzaskały jak zapałki. Brali wtedy nowe, aż wkoło zrobiło się pusto."


"Jednégò dnia jô widzôł, jak nasz Zbiszk na przerwie biegôł pò szkòle i gònił za knôpama. Jednym razã, jak òn tak czadzôł pò kòritarzu, zza dwiérzi wësënã sã szkólnô. W jedny rãce òna trzima taskã z kawą, a pòd pôchą niosła heftë i lop cedlów. Jak nasz ZBiszk w niã wnëkôł, tej te wszëtczé cedle wëlecałë w górã, a taska z trzôskã spadła na zemiã i sã stłrkła. Szkólnô ledwò ustoja na nigach, a tej złapia Zbiszka za rãkã i dosc spòkójno rzekła:
- I co të zrobił, knôpie?
Kò Zbiszk béł baro wëlãkłi, doch nie nie zabôcził jãzëka w gãbie i głosno òdrzekł:
- Wastnô, jô nëkôł!"


"Przëszlë pò swòje zesziwczi, piãc minut pòsedzelë, wcyg z mùniama. Jô jima da dwa lizôczi, z nëch trzech, jaczé mia jem wëgróné. Kò równak òni bëlë mòjima Drëchama.Pózni z robòtë przëszedł Tata i ùwarził pôłnié. Mój Tata pò prôwdze baro dobrze gòtëje, leno je nót cëgã gò chwôlëc. Tak bëło i terô. Przëniósł mie zupã na tablece i sôdł z bòkù. Jô jadła i nic sã nie òdzéwa."

 

"Jak Pón Bóg dôwôł jimiona kwiatóm, tej niezabôtka zabôcza swòje miono i copnã sã do Pana Bòga, żebë jesz rôz pòwiedzôł ji to miono. A Pón Bóg ji rzekł:
- Bez to, że môsz wiater w głowie i zabôcza jes swòje miono, to bãdzesz sã na wiedno nazéwa "niezabôtka".


"A terô krótëchno mój żëwòt.
Wid zemsczi jem ùzdrzôł w Përdëgónach na dzewińcdwadzestégò gromicznika négò rokù, jaczégò jô so równak ni mògã wdarzëc. Wiém le tëli, że skòrnom sã ùrodzył, wzãła mie jakô baba za nóżkã w lewą rãkã, a prawą mie dała zacht klapsa w sedzecnicã tak, żem òd razu z bólu zawrzeszczôł. Tej jem so pòmëslôł: ach taczi to je ten swiat! Mało co le człowiek na nien przińdze, ju gò walą pò sedzelnicë."


"Tej sę srodze Szmuł uceszeł, gorsc mnie podoł prawą,
Zyskan przecąn rycht trze raze i beł kuńc ze sprawą.
Potym kożdy po talaru na stoł werechowoł,
A jo wszetko włożęł w szneptuch, zawiązoł i schowoł.
Tej żem wsadzeł so kapuzę jaż po same usze,
Jesz przezdrzołem sę w zwiercadle i redowoł w dusze:
Beło srodze mnie w ni pięknie, muca co sę zowie!
Ale cężko beła, jakbem centner mnioł na gowie.
Jo nie wiedzoł, co to beło, cze to ubzdurzenie,
Cze gdze urok, cze omąna, cze boście zdarzenie."


"Mój Panie, jô mëszlã, że jô jem prôwdã pòwiedzôł, bò Kaszëba nim sã ùrodzy, to ju mô gòtową kòszëlã: a dze je płótnianô kòszëla, tam mùszą bëc z czasã szôtorë, a ze szôtór robią w Kaszëbach papiór, dlôtegò muszôł bëc rëchli papiór jak tôblëce abò skóra. Skórã pòtrzebùją lëdze na skòrznie, do sli ë tam dali, a tôblëce le do karczmë, abò dlô dzecy do szkòłë. A jakle jô, mój òjc, mégò òjca - òjca òjc pamiãtac mòglë ë móżemë, to wiedno szôtornicë do papiérny szôtorë skùpielë, ë to béł wiôldżi handel w Kaszëbach." 

 

 

 

Rozrzeszenié kònkùrsu:

 

I

-III 

 Jabłónka 

W naszim ògródkù
jabłónka rosce,
czerwioné jabùszka mô.
Pòmôgóm tatkòwi je zrëwac,
chãtno je pózni zjém.
Jabùszkò reno,
jabùszkò na dobranoc,
bò w nim witaminczi są.
Dlôte jédz jabùszka kòżdi dzéń!

Éwa Warmòwskô

 

W mòji jizbie 

W mòji jizbie w kwiôtczi gardina
Na tapéce nen z bôjczi dżinia
W biksë farwné na stole krédczi
A pòd stopką móm diwan mitczi...

Réga aùtków z pòlëcë wzérô
Graje radio, chtos fejno spiéwô
Mëma z kùchni na pôłnié wòłô
Tatk naprôwiô bracynë kòło...

Czej do spaniô miesąc mie rôczi
A do łóżka òsta dwa kroczi
Jedna lampka le łiskô òczkã
Knypsnã. Cemno. Légóm na bòczkù...

Tomôsz Fópka

 

Czwiôrtk i strzoda

Wadzëła sã strzoda z czwiôrtkã,
Chto z nich lepszé mdze miec wiodro.
„Żëjã z zgòdze z swiãtim Piotrã -
Rzekła strzoda -
Bãdze słuńce. Pszczołë do mie przińdą z miodã”.
Na to rozgòrzony czwiôrtk:
„Twój miód nie mdze grosza wôrt.
Biôj précz, strzoda z zmiartim miodã,
Do mie pszczołë przińdą z złotã”.
A czej bëła strzoda,
Przëszłë do ni pszczołë z miodã,
Przëszedł pszczołów całi rój.
Rzekłë: „Strzoda, miód je twój”.
Czwiôrtk zôs żdaje gòdzyn czile,
Smieją z niegò sã ju pile.
Je dwanôstô w cemny nocë,
Pszczołë zabëłë ò złoce.
Ùzdrzôł czwiôrtk, że z chwalbë nick,
Ùdbôł chùtkò dodóm jic.
A czej przëszedł czwiôrtk tej dodóm,
W bëlny zgòdze żił ze strzodą.

Alojzy Nôdżel

 

Zajk pòdpitajk 

Dosc dobrze gò znają
midzë lasã a gajã
na smùżkù kòl rzmë
dze roscą krze.
Pitôł sã môłégò ptôszka
z czerwionym brzëszkã,
czemù nie seje i nie òrze,
czemù piãkno spiewac mòże.
Wëcygôł òd czôrnégò błotka,
czë to prôwda, czë plotka,
że tam głãbòk sã skriwô
rek, co na skrzëpcach griwô.
Letkò pòdpitiwôł bòcónka,
co cesził sã ze słónka,
dlôcze to żôłté kółkò
swiécy wiedno wkółkò.
Chcôł wiedzec òd cëchòscë,
czë takô cëchô je òd małoscë;
w nym bùmsnãło – tup, tup, tup,
a zajk miksnął – cup, cup, cup.

Stanisław Janke 

 

Zymk w lese 

Hej, dzéwczãta, knôpicë!
W lese kwiôtczi rozkwitłë.
Tam we wiłozach jich całô rzma
Gdze przed sztërkã zëma panowa
A wej terô smieje zymk.
A wej terô smieje zymk.
Pòjmë chùtkò w las ë w gôj,
Bò snôżi nadchôdô môj.
W lese czëc je głosë kùkówczi,
Chłoscą nas zeloné wietewczi.
Na rozgracjã wòłô nas
Rozwòniony, swiéżi las.
Do jigrów sã ùprawië,
W karnie drëchów wieselë!
Niech nas ceszi zymkù czas pëszny,
Pòkądka më jesmë jesz młodi…
Temù pòjmë w las a gôj,
Przëwitac snôżi nasz môj!

Jón Trepczik

 

W lese 

Chôdóm w lese westrzód drzéw,
Błąkając pò rzmach i grzëpach.
Trzôsk na dole – wësok w czëpach
Jeden spiéw, przesnôżi spiéw.
Hewò jinszi widzã swiat,
Jiże z dala jem òd lëdzy,
Jiże mësla mòja chòdzy
W dôwnëch dzejach przódë lat.

Aleksander Labùda

 

IV-VIII

"Stolemy" - "Legendy kaszubskie"
Janusz Mamelsczi

 

"Òdwôga" - "Mack"
Janusz Mamelsczi

 

"Jem ùtarkła doma w snôżi zëmòwi dzéń (abò ò ôrtach chòrzeniô chòri òsobë)" - "Balbina z IV B"
Danuta Stanulewicz

 

"Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej" - t. III, s. 252
ks. Bernard Sëchta

 

"Żëwòt Macka" - "Gùczów Mack gôdô"
Aleksander Labùda

 

"Czôrlińsczi klnie, swiécy banią i dostaje sã w rãce mscewégò Szmùla" - "Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò séce jachôł"
Heronim Jarosz Derdowsczi

 

"Rozmòwa Pòlôcha z Kaszëbą"

 Florión Stanisłôw Cenôwa

 

 

NAJNOWSZE ARTYKUŁY
© Copyright 2005 - 2020 Portal Regionalny kaszubi.pl
Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
Projekt graficzny: Iselin
Webmaster: Łukasz Makurat
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Kliknij na to powiadomienie, aby je zamknąć.